रारंगमय

कैकवेळा माझ्या स्वप्नात तो पहाड आलाय, ती ढांग आलीये. लेफ्टनंट विश्वनाथांचे कल्पनाचित्र माझे मन कित्येकदा साकारत असते. खरेतर या पुस्तकात दोन ढांग आहे एक रारंग आणि एक लेफ्टनंट विश्वनाथ.

रारंग ढांग वाचले मी लहानपणी. म्हणजे कदाचित दहावीच्या सुट्ट्यात किंवा त्याहीआधी कधीतरी शालेय दिवसात. त्या दिवसात भा.रा.भागवतांच्या भाषांतरित गोष्टी वाचून मी वेडावलो होतो. रॉबिन हुडच्या शौर्यकथा, ज्युल वर्नच्या अलौकिक खिळवून ठेवणार्‍या साहसी विज्ञानकथांच्या प्रेमातच होतो मी. खरेतर मी रारंग ढांग वाचलेय हेच विसरून गेलो होतो, पण मध्यंतरी औरंगाबादचे आमचे घर आवरतांना शाळेच्या काही जपून ठेवलेल्या जुन्या वह्या सापडल्या, अन त्यात सापडले मी लिहिलेले काही निबंध आणि एका निबंधात (मला आवडलेले पुस्तक) लिहिलेला रारंग ढांगचा मोडकातोडका परिचय. सर्रकन तो आठवांचा चित्रपट डोळ्यासमोरून सरकला, सगळे निखळलेले दुवे सांधले गेले आणि मी रारंगमय झालो.
दाट धुक्याच्या पार्श्वभूमीवर ढांगेच्या उंच भागावर मला लेफ्टनंट विश्वनाथ पाठमोरे उभे दिसतात, खाली अनेक मजूर दगड फोडतायेत, लांब कुठेतरी खोल दरीमध्ये एखाद्या रहस्यमय गुहेमध्ये बौद्ध भिख्खु संकटे टाळण्यासाठी प्रार्थना करतायेत, अशी कल्पनाचित्रे रारंग ढांग म्हटले की माझ्या डोळ्यांसमोर येत असतात.

काल कळले पेंढारकर गेले, त्यांच्याबद्दल वाचतांना आपसूकच रारंगमय झालो. मागे कधीतरी ऐकले होते, काल लोकसत्तेतही वाचले, रारंगढांगवर चित्रपट काही पेंढारकरांच्या हयातीत बनला नाही. रारंग ढांग स्वतःच इतके ताकतवान आहे की पुस्तक वाचतांनाच वाचक त्याला कल्पनाचित्रे बनवून पाहतो. हो मी तर रारंगमय होतो आणि पाहतो .. आणि तुम्ही ?

*** प्रभाकर पेंढारकरांना भावपुर्ण श्रद्धांजली ***