राजशिरोमणी महाराज सयाजीराव गायकवाड

राजशिरोमणी महाराज सयाजीराव गायकवाड 'कावळणा' सारख्या छोट्या खेड्यातला एक अडाणी, निरक्षर, गरीब उंडारणारा मुलगा बडोदा संस्थानाचा महाराज होतो, हा विलक्षण दैवयोग होता. महाराजा सयाजीराव गायकवाड म्हणजे अद्भुत व्यक्तिमत्व. त्यांचे जीवन म्हणजे परस्पर विरोधी पैलू होते. एकीकडे जागतिक मानसन्मान तर दुसरीकडे कौटुंबिक दुःखाची गडद गाथा. 'सुखदुःखे समेकृत्वा' या वाचनाने ते आयुष्यभर जगले. किती दुःख असावे ? खूप भयंकर होते. मात्र आपल्या 'बडोदा' संस्थानाची ते अहर्निश झटले. अनेक प्रगत सुधारणा घडवून आणल्या. आपल्या संस्