प्रथम अर्थात् अंतिम मुक्ती

प्रथम अर्थात् अंतिम मुक्ती ‘दि फर्स्ट अँड लास्ट फ्रीडम’ (प्रथम अर्थात् अंतिम मुक्ती) हे एका ब्रिटिश प्रकाशकाने पहिल्यांदा प्रसिद्ध केले ते १९५४ साली. ‘जे. कृष्णमूर्तीच्या शिकवणुकीचे (टीचिंग्ज) एक सविस्तर पुस्तक व्हावे’ या त्यावेळी जगभरातून होत असलेल्या मागणीला प्रतिसाद म्हणून हे पुस्तक प्रकाशित केले गेले. ऑल्डस हक्सले यांची प्रस्तावना लाभल्याने हे संकलन आणखी समृद्ध झाले आहे. पुस्तकामध्ये दोन विभाग आहेत. एक भाग कृष्णमूर्तीच्या जीवनचिंतनाचा आहे, तर दुसऱ्या भागात श्रोत्यांनी विचारलेल्या प्रश्नांना