Kumaonchi Kanya Mana : Radha Bhat
उत्तराखंडातलं कुमाऊँ असो की तिथली ही माना असो, वाचता वाचता वाटतं की इथंही कोकणात, विदर्भात, मराठवाड्यात थोड्याफार फरकानं हेच तर अनुभवाला येतं आहे! प्रदेश बदलला, निसर्ग बदलला, थोडे रीतरिवाज बदलले तरी सान्या भारतभर, मुलीबाबतची, स्त्रीबाबतची उपेक्षा आणि अनास्था आहेच! आज तर अस म्हणावस वाटत की, आधी मुलींना जन्माला येण्याची संधी तर द्या आणि त्या जन्मू शकल्या तर त्यानं तर त्यांचं अस्तित्व टिकून उजळत राहाण्यासाठीची संधीही द्या! शहरांपासून दूरच्या अंतर्भागात, विशेषतः मुलींसाठी हा शिक्षणाचा प्रकाश पोचण्यात अनेक अडथळे येतात! असं असलं तरी, अनेकानेक अडसरांनी बंद असलेली जुनी दार आता करकरत, कुरकुरत का होईना हळूहळू किलकिली होऊ लागली आहेता
शिक्षणाच्या प्रकाशवाटेवरून चालताना, आत्मनिर्भर होत आत्मसन्मान जपणारी आणि इतर तमाम मुलींना या वाटेकडे घेऊन जाणारी माना आपल्याला ओळखीची वाटते. वेगळ असूनही आपलंसं वाटणं हे या लेखनाचं वैशिष्ट्य आहे. महाराष्ट्रातल्या सावित्रीच्या लेकीना 'माना' आपली मोठी बहीण वाटू शकेल, असं ही कादंबरी वाचताना माझ्या मनात आलं.
Whether it is the Kumaon region of Uttarakhand or the story of Mana, as one reads, it feels strikingly familiar—similar experiences can be found in Konkan, Vidarbha, Marathwada, and across many parts of India. The region may change, the landscape may differ, and customs may vary, but the neglect and indifference toward girls and women remain a common reality throughout the country.
Today, one feels compelled to say: first, give girls the chance to be born; and if they are born, give them the opportunity to preserve and nurture their existence with dignity. In remote and rural areas, especially for girls, many obstacles still stand in the way of access to education and enlightenment. Yet, despite countless barriers, the old doors that once remained firmly shut are now beginning to open—slowly and reluctantly, but surely.
As Mana walks the path illuminated by education, becoming self-reliant and preserving her self-respect while inspiring countless other girls to follow the same path, she feels familiar and relatable to us. This ability to feel both unique and deeply connected is the distinctive strength of this novel.
While reading it, one cannot help but feel that for the daughters of Savitribai in Maharashtra, Mana could well seem like an elder sister—a guiding and inspiring presence on their journey toward empowerment.