एक 'गोड' बाळ

सुंदर परिचय आणि तितक्याच आंतरसालीसारख्या जपणार्‍या आठवणी सांगितल्या आहेत श्री.ऋषिकेश यानी. त्यानी भावूक होणे स्वाभाविकच आहे कारण त्या पुस्तकाचा गंध इतक्या आर्ततेने त्यानी जपून ठेवला आहे. 'साखरेचं बाळ' हे नावच इतकं गोड आहे की त्यावरून त्यातील लेखनाची जातकुळी झटकन लक्षात येते. पुस्तक नक्कीच आऊट ऑफ प्रिंट असणार कारण अशा धाटणीच्या पुस्तकांचे आयुष्य त्या लेखकाच्या नावाप्रमाणेच अल्पायुषी ठरते. पण मग अशा धाग्याच्या निमित्ताने त्यांची आठवण ज्यावेळी निघते आणि मग मनी जी हुरहूर घुमते त्यातच त्या पुस्तकाची गोडी चाखली असे मानले तर ते योग्यच म्हणावे लागेल.

आम्हा मराठा समाजात 'मुंज' हा प्रकार नसल्याने अशी पुस्तकांची भेट लहान मुलांना देणे ही कल्पना आमच्यात (निदान काही जिल्ह्याच्या ठिकाणी तरी) अद्यापिही रूजलेली नाही. मुलास 'भेट' म्हणजे हमखास ठराविक छापाची खेळणी किंवा खाऊचे डबे आणि वाढदिवसासारखा कार्यक्रम असेल तर कपडे...इतपतच उडी असते. तरीही मला व्यक्तीशः माझ्या लहानपणी, मूळचे रत्नागिरीचे, पण नोकरीनिमित्त कोल्हापुरात येऊन आमच्याच गल्लीत पलिकडील खोलीत राहणार्‍या एका शिक्षकांनी कोणत्यातरी निमित्ताने एक स्थानिक छापखान्यातून वरवर बाईंडींग केलेले एक पुस्तक भेट दिले केलेले. त्याला रितिरिवाजानुसार नाव नव्हतेच; पण त्या शिक्षकांनी स्वतःच रंगीत पेनने "तीन मांत्रिक व अन्य दीर्घकथा" असे पहिल्या पानावर लिहिलेले होते. हा संग्रह होता जुन्या १९५२ ते १९५८ सालातील 'चांदोबा' तील रंगीत दीर्घकथांचा एकत्र संग्रह. मी आणि माझे त्यावेळचे तीन मित्र वेडावून गेलो होतो त्यातील कथेच्या अनुषंगाने पानापानावर आलेली चित्रे पाहताना. 'चांदोबा' आमच्याकडे येत नव्हता...अर्थात आम्ही शाळेत असतानाच दूरदर्शनने घरी प्रवेश केला असल्याने थोरांच्या दृष्टीने 'दिले की आता घरी भरपूर...' झाले होते. पुस्तके वाचायची ती क्रमिक आणि जास्तीतजास्त रविवारी घरी येणारी साप्ताहिके असाच बहुतांशी पालकांचा समज होता...(निदान आमच्या घरी त्यावेळीही पुस्तकांची बर्‍यापैकी आवक असायची, पण 'चांदोबा' नव्हताच....'किशोर' होता.)

'तीन मांत्रिक' मधील 'पिंगल', 'पद्मपाद', "भल्लुककेतु" ही नावे आणि त्यांच्या कारवायांनी आम्ही मोहूनच गेलो. त्यानंतर त्या एकत्रित संग्रहात "धूमकेतु....कांशाचा किल्ला व त्यातील नायक चंद्रवर्मा....जुळ्या बहिणी..." ~ वाचून झाल्यावर आता आणखीन किती सुंदर आणि चमत्कारीक गोष्टीना आपण मुकलो आहोत याची तीव्रतेने जाणीव झाली.

धन्यवाद...ऋषिकेश "साखरेच्या बाळा"ची आठवण काढल्याबद्दल.

इन्द्रा

वा फारच मनःस्पर्शी पुस्तक परिचय. मला स्वतःला लहान मुलांची पुस्तकं खूप आवडतात. कारण त्यांची सहज सुंदरता (सिंपलीसिटी). ही पुस्तके जड्व्यागळ नसतात. ऋषीकेष आपण म्हणालात त्याप्रमाणे एक कोवळी निष्पापता असते आणि या सगळ्यांतून भरारी घेणारी एक इनसाईट असते. लहान मुलांची पुस्तके लिहीण्यासाठी वेगळाच ई क्यू (इमोशनल कोशंट) लागतो हे खरं आहे.

मस्तच रे ऋष्या! कथानक आवडलं.

पुस्तक परिचय आवडला आणि पुस्तकाची एकूण कल्पनाही आवडली.

हे पुस्तक पुर्वी वाचल होत आठवणी जाग्या झाल्या...आभार.

परिचय आवडला. वरचे प्रतिसादही आवडले. हा परिचय वाचून बरेचसे वाचक आपापल्या बालपणीच्या काळजात घर करून राहणार्‍या पुस्तकांच्या दुनियेत जाऊन पोचतात हे फार हृद्य वाटले.

इंद्रराजांनी सांगितलेल्या चांदोबा मधल्या कथा अर्धवट तुकड्यातुकड्यांमधून ग्राउंडवरच्या ग्रंथालयात जुन्या मासिकांचे खंड असायचे तिथे वाचल्या होत्या. चांदोबा हे प्रकरणच रोमहर्षक आणि वेडावून सोडणारं आहे.

साखरेचं बाळ खरोखरच फार गोड आहे असं दिसतंय :)

--अदिती

अप्रतिम रे ऋ! फार आवडलं हे गोड बाळ. बालपणीच्या भावरम्य जगात जायला मला तर नुसतं निमित्तच हवं असतं.. :-) तुझ्या या गोड बाळाने मला बदकाचा फ्रॉक नावाचे पुस्तक आठवले एकदम. लिहित रहा असाच मस्त. पुलेशु.