पाडस

वा! वाचलं पाहिजे हे पुस्तक!
अश्याच अनवट परंतु छान पुस्तकांची ओळख करून द्यावी.. आम्ही वाचतो आहोतच :)

हातातलं पुस्तक संपतं पण मनात झिरपलेल्या आणि अनंत परींनी अचानकपणे समोर उभ्या राहणाऱ्या त्यातल्या व्यक्तिरेखा मनात कायमचं घर करून राहतात.

नेमकं. हा परिचय मी आधी वाचला नव्हता. माझ्या सुहृद या मालिकेतील हे एक पुस्तक होतं. रारंगढांग लिहून झालंय. ही बाकीची कधी होतात पहायचं. त्यात असा एखादा परिचय आला की माझ्यातला आळशी सुखावतो मस्त.
पाडस हा अनुवादाचा एक मापदंड आहे असं मी नेहमी सांगतो. अर्थात हा अनुवाद पटवर्धनांचाच. मला वाटतं, या पुस्तकाचा आणखी एक अनुवाद आहे. त्याविषयी नंदन (इथे फिरकला तर) अधिक सांगू शकेल. ऋही सांगू शकेल.

मी माझ्या योग्य त्या वयात म्हणजे आठवीत किंवा साडेआठवीत असताना हे पुस्तक वाचले होते.ज्याला "दिल के पास "म्हणता येईल अशा काही पुस्तकांपैकी हे एक.वाचायला दिलेलं हे पुस्तक गहाळ झालं आणि फार चुटपुट लागली होती. नुकतेच ओरीजनल पुस्तक पण हाती आले आहे. त्यामुळे थोडी भरपाई झाली खरी .या पुस्तकात ज्योडी आणि पा चा शेवटच्या एखाद दुसर्‍या पानावर असलेला संवाद मनात घर करून जातो.गेल्या आठवड्यात अनील पटवर्धन सोबत माझी बोलणे झाले. आप्पांची तब्येत(राम पटवर्धनांची)ठिक असली तर कदाचीत या आठवड्यात पाडस या विषयावर त्यांच्या कडून आणखी काही कळेल.(आता तू म्हणशील की हा प्रतिसाद आहे की लेख.पण म्हातारे वाटच बघत असतात बोलायच्या संधीची.)असो.
त्याच काळात ग.रा. कामतांनी रात्र थोडी सोंगे फार हे पुस्तक (भाषांतर)केले होते .ते मिळाल्यास पण जरूर वाचण्यासारखे आहे.

गेले वाचायचे राहून मध्ये अ‍ॅडवलंय. नक्कीच वाचेन.. अशा सुंदर पुस्तकाच्या ओळखीबद्दल धन्यवाद...
आता अधिक प्रतिसाद पुस्तक वाचल्यानंतरच!!!! :)

'पाडस'चे अनेकदा पारायण करुन झाले तरी अजून वाचावेसे वाटते. द येरलिंग पेक्षाही मला हे अनुवादितच जास्त आवडले.
स्वाती

खरोखर अवीट पुस्तक आहे हे..
प्रत्येकवेळी तेवढच ताजं ! व्यक्तिरेखा,निसर्ग्,घटनाक्रम..सगळं कसं दृष्ट लागण्यासारखं आहे..
या ज्योडीचे ऐकून लेकीने आम्हाला 'मा' अन् 'पा' म्हणायचं म्हणे ! म्हणतेय ती.. :)

'पाडस' वाचून गदगदून येते हे नक्की.
काळाच्या ओघात विसरलेले एक अत्भुत पुस्तक. पण खूप सुंदर पुस्तक आहे.

हे पुस्तक सध्या विकत मिळते का? कोणाला माहिती असेल तर कृपया सांगावे.

धन्यवाद.

पाडस आणि द इयरलिंग दोन्ही वाचता आली. मूळ पुस्तक प्रथम वाचल्यामुळे ते आधी आवडलं होतंच, पण राम पटवर्धनांचा अनुवाद वाचताना कुठेही उणेपणा जाणवला नाही.

पुढे कधीतरी एका लेखात या पुस्तकाबद्दल अजून थोडी पार्श्वभूमीपर माहिती वाचली, ती आठवेल तशी इथे देतो. ज्या काळात ही कहाणी घडते, त्या काळात म्हणजे सरत्या एकोणिसाव्या शतकात अमेरिकेच्या त्या भागातलं (मध्य फ्लोरिडाचा अविकसित भाग) आयुर्मान जेमतेम ४५-५० वर्षं होतं. त्यामुळे एक अपरिहार्य बाब म्हणून मुलांना फार लवकर जगरहाटी शिकावी लागत असे. ह्या संदर्भात पेनी बॅक्स्टरची ज्योडीचं बालपण जमेल तितका वेळ टिकून रहावं ही धडपड अधिकच हृद्य वाटते.

'टू किल अ मॉकिंगबर्ड'चा मुख्य विषय जरी कृष्णवर्णीय व्यक्तीवर चालवलेला अन्याय्य खटला असा वाटत असला तरी कादंबरीच्या पहिल्या भागात अ‍ॅटिकस फिन्चचे आपल्या मुलांना निष्ठुर वास्तवाची झळ लागू नये म्हणून चालणारे प्रयत्न आणि त्याचवेळी ह्या लढाईत पत्कराव्या लागणार्‍या अटळ पराभवाची असलेली जाणीव याचं सुरेख चित्रण आढळतं, तेव्हाही 'पाडस'ची आठवण येतेच.

थोड्याफार फरकाने द. भि. धामणस्करांची 'केळीचे पान' ही कविताही हीच भावना नेमक्या शब्दांत व्यक्त करणारी -

...तर हिरव्या पाना
अस्तित्वाच्या लांबलचक देठाभोवती मातीनं
सुरक्षित गुंडाळून ठेवलेलं तुझं
शैशव उलगडत जाताना मी
किती हळुवार, किती हळवा झालो होतो हे
तुला नीट सांगताही येणार नाही आता मला...
सुरुवातीच्या पहाटत्या हिरव्यात
अधिकाधिक हिरवेपण कसे भरत गेले याचा
क्षणाक्षणांचा हिशेब माझ्या डोळ्यांत...
आता ऐन नव्हाळीत एक सौंदर्यसंपन्न हिरवा
तुझ्यात काठोकाठ भरून आणि मी
बराचसा कृतार्थ तुझा
आत्यंतिक उत्कटतेचा दिवसही
पाहतो आहे म्हणून्; तसा खूपसा भयभीतही -
तथाकथित जगरहाटीनुसार तुझ्या विनाशाला आता
कधीही सुरुवात होईल म्हणून...

मला दिसते आहे, प्राणपणाने
जपावे असे काही तुझ्यात - तू
एक देखण्या पूर्णत्वाचं प्रतीक तुझ्या अखंडतेत;
या प्रदेशातून वाहणारे चंचल वारे मात्र
माझ्याशी सहमत नाहीत. भय वाटते ते
त्यांचेच...

पाडस फारच छान पुस्तक. मुळ पुस्तकापेक्षा मला पाडस जास्त आवडले. मुव्ही पण पाहिला पण पुस्तका इतका छान नाही. मी स्वत: पारायणे तर केलीच पण माझ्या मुलाननी माझ्या कडून खूप वेळा वचवून घेतले. आता नातवाला वाचून दाखवायचे आहे.

लतिका विवेक

पाडस माझ्या पहिल्या दहांमध्ये नेहेमीच असेल. उत्कृष्ट अनुवाद कसा असावा याचे उत्तम उदाहरण.

पाडसबद्दल एका परिचितांकडून ऐकलेली आख्यायिका अशी : राम पटवर्धन यांच्या बहिणीच्या लग्नासाठी पैसे हवे होते. त्या उद्देशाने त्यांनी हा अनुवाद केला. यावर परिचितांचे म्हणणे, "त्यांना आणखी बहिणी असायला हव्या होत्या म्हणजे आपल्याला आणखी सुंदर अनुवाद वाचायला मिळाले असते." ही ऐकीव कथा आहे मात्र परिचित साहित्य वर्तुळातील व्यक्ती असल्याने तथ्य असावे. मात्र चायनिज व्हिस्परप्रमाणे बदल झाला असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. यावर आणखी खुलासा झाल्यास चांगलेच.

या निमित्ताने पडलेला दुसरा प्रश्न म्हणजे पाडसनंतर राम पटवर्धन यांनी आणखी अनुवाद केले का?

कथा / दंतकथा ख-त-र-ना-क आहे!
पण माझ्या माहितीप्रमाणे राम पटवर्धनांनी केलेला हा एकमात्र अनुवाद.
('माझं लंडन'चं संपादन त्यांनी केलं आहे आणि त्यातून पुष्कळ शिकायला मिळालं, अशी नोंद मीना प्रभूंनी कुठेशी केली आहे. कुठे ते मात्र आठवत नाही. बहुधा कुठल्याशा दिवाळी अंकात. तोही बर्‍यापैकी जुना. मीना प्रभू इतक्या फेमस व्हायच्या आधी कधीतरी.)

पाडस आताशाच वाचलं, आता मुळ पुस्तक वाचायला घेतले आहे संथ गतीने वाचत आहे.
मला पाडस हे मुळ पुस्तकापेक्षा थोडेसे सरस झाले आहे असेच वाटते.
पुस्तकातले निसर्गाचे वर्णन असो का ज्योडी, पेनी, ओरी यांचे कॅरेक्टर्स असो एकदम अप्रतिम वाटतात.
माझ्या टॉप २० च्या यादीत तर हे पुस्तक नक्कीच नेहमी असणार.

मुळ पुस्तक वाचलेले नाहि. अदितीच्या ह्या ओळखीनंतर पटवर्धनांचे पुस्तक वाचले व ते प्रचंड आवडले होते आणि लगेच यंदा हे भेट म्हणून मिळाले आहे :)

हे पुस्तक भरभर न वाचता संथपणे -घोट घोट प्यायलासारखे- संपवायचे पुस्तक आहे. काहि ओळींवर तर तिथेच थांबुन ओळ मनात घोळवण्यासाठी वेळ मिळावा म्हणून एक मस्त चहा होऊन जाऊदे असं म्हणावंस वाटायचं :) आरती होऊन गेल्यावरही कापराचा वास जसा हवेत रेंगाळतो तसे हे पुस्तक वाचून झाल्यावरही वातावरणात रेंगाळत असते असे वाटते.

हे पुस्तक वाचल्यावर मला फार 'स्वस्थ' वाटले आहे. सगळ्यांनाच असे वाटते का मलाच?

आणखीन १०-१५ वर्षानंतर मूळ इंग्लिश कादंबरीला १०० वर्षे पूर्ण होतील तर पटवर्धनांच्या मराठीतील तितक्याच उत्कट, भावूक अनुवादालाही ५० वर्षे.....इतक्या मोठ्या कालखंडादरम्यान हजारो प्रकारची पुस्तके आली अन् गेली तरीही या इंग्लिश तसेच मराठी कादंबरीवर इतक्या समरसतेने आपण चर्चा करीत आहोत यातच खर्‍या कलाकृतीची बीजे आढळतात असे म्हटले तर वावगे ठरणार नाही.

या निमित्ताने 'ठणठणपाळ' यानीही आपल्या अशा खास शैलीत एकदा ललितमधून 'पाडस' चा उल्लेख केला होता [ललितचा अंक माहित नाही, पण 'निवडक ठणठणपाळ' मध्ये समाविष्ठ आहे.]....ते म्हणतात, "आजकाल पहावे तिकडे राम पटवर्धनांच्या 'पाडस' चे समीक्षक तसेच सर्वसामान्य वाचक यांच्याकडून कौतुक चाललेले आम्ही पाहात आहोत. मग असे असेल तर खटाववाडीतून 'पुस्तक खपत नाही' अशी का बरे ओरड होत असते?" ~ अर्थात 'मौज' परंपरा पाहिली तर पुस्तकाची दुसरी आवृत्ती निघाल्याचे भाग्य दुर्मिळच गोष्ट म्हणावी लागेल. असो.

@ मेघना ~~ भा.रा.भागवत यानी केलेल्या अनुवादीत पुस्तकावे नाव आहे "हरिणबालक"...."हरिणशावक" नव्हे [अर्थात अर्थ तोच आहे म्हणा !!]

इन्द्रा

या पुस्तकावरील ग्रेगरी पेकचा अप्रतिम सिनेमा आहे. संधी मिळाल्यास जरूर पहावा.

".....ग्रेगरी पेकचा अप्रतिम सिनेमा आहे..."

~ इनडीड...अप्रतिम. माझ्याकडे आहे....हा आणखी त्याच काळातील The Snows of Kilimanjaro, Spellbound व त्याना ऑस्कर देऊन गेलेला To Kill a Mockingbird. त्याना पुढे अकारण Charming Hero (त्यांच्या देखणेपणामुळे) हे लेबल चिकटले (विशेषतः रोमन हॉलिडेच्या यशामुळे...) पण प्रत्यक्षात ते खरेच फार भावनाशील अभिनेते होते ही बाब हे तीन चित्रपट दर्शवितात. ~~ अर्थात रोमन हॉलिडे ही देखील एक कविताच होती....विशेषतः ग्रेगरी पेक जेव्हा शेवटी त्या राजवाड्यातून प्रिन्सेसचा निरोप घेऊन बाहेर पडतात त्यावेळी....! खर्‍या अर्थाने डोळ्यातून पाणी आणणारे ते दृष्य आहे.

इन्द्रा