आखाडा

प्रसिद्ध कुस्तीपटू महावीरसिंग फोगाट यांचं हे चरित्र. कुस्तीच्या वर्तुळात फोगाट आणि त्यांच्या चार मुलींची प्रेरणादायी कहाणी चर्चेत असली, तरी ‘दंगल’ या चित्रपटामुळं ती अगदी सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचली. बलाली या गावातल्या गीता, बबिता, विनेश आणि रितू यांी वडिलांचं स्वप्न पूर्ण केलं. त्यांच्या या सगळ्या प्रवासात अनेक अडचणी आल्या, अनेक प्रेरक प्रसंगही आले. पत्रकार सौरभ दुग्गल यांनी फोगाट कुटुंबीयांशी, त्यांच्याशी संबंधित इतरांशी प्रत्यक्ष बोलून, वेगवेगळे संदर्भ तपासून हे तपशीलवार चरित्र लिहिलं आहे. लीना सोहोनी यांनी अनुवाद केला आहे.ख्यातनाम कुस्तीपटू महावीर सिंग फोगाट यांच्या दुर्दम्य इच्छाशक्तीची कहाणी आखाडामधून सांगितली आहे. त्यांच्या राज्यातील (हरियाणातील) कुस्तीपटूंना ऑलिंपिकमध्ये सुवर्णपदक मिळवण्यात यश येत नव्हतं. त्यामुळे ही परिस्थिती बदललीच पाहिजे या निर्धाराने पेटून उठलेल्या महावीरसिंग यांनी आपल्या घरातील मुलांबरोबर मुलींनाही कुस्तीचं प्रशिक्षण द्यायच ठरवलं. बलालीसारख्या लहानशा खेड्यात मुलींनी कुस्ती शिकणं म्हणजे कुळाला बट्टा लावणं होतं. त्यामुळे महावीरसिंगांना घरच्या-दारच्या संघर्षाला तोंड द्यावं लागलं. तसंच बलाली गावात स्टेडियम नसल्यामुळे एक शेतजमीन भाड्याने घेऊन त्यावर त्यांनी ४०० मीटरचा ट्रॅक बनवला. त्या ट्रॅकवरून जो कोणी ट्रॅक्टर नेईल त्याच्याकडूनच ते ट्रॅकची दुरुस्ती करून घेत. या सगळ्या प्रयत्नांत गावकऱ्यांची त्यांना चांगली साथ होती. महावीर सिंग यांची ही मेहनत फळाला आली आणि यानंतरच्या वर्षांमध्ये त्यांच्या हाताखाली तयार झालेल्या या कुस्तीपटूंनी आखाड्यात भरघोस यश संपादन केलं पराक्रम गाजवला. महावीर सिंगांची ही संघर्षगाथा यशोगाथा जाणून घेण्यासाठी आखाडा हे पुस्तक जरूर वाचलं पाहिजे. कुस्तीचे प्रशिक्षक आणि कुस्तीपटू यांच्यासाठी तर ते मार्गदर्शक आहेच पण कोणत्याही क्रीडा प्रशिक्षकांना आणि क्रीडापटूंना ते प्रेरणा देणारं आहे.