धोक्याची सूचना

हा विचार इंद्रराज पवार यांनी करायला हवा होता. माझा कार्यभाग उरकलेला आहे. हवे तर, बिका यांच्याशी सुरू असलेली चर्चाही (नोबल सॅवेज विषयावरील) यापुढे मी येथे करणार नाही. तसे असल्यास इतकेच म्हणेन की ओळख राहू द्या, जमलेच तर लोभही असावा.

प्रतिसाद संपादित.

मदतनीस

मेघनाच्या भितीशी सहमत आहे. चर्चेला ना नाही. पण कीस काढणे म्हणजे चर्चा नव्हे असे मलाही वाटते. स्पिडॉ यांच्याशी चालू असलेला संवाद आता खरडवहीतून करेन.

धाग्यात व्यक्त केलेल्या भीतीबद्दल असहमत आहे.

मतेमतांतरे ही होणारच. त्या संदर्भात जर का त्या त्या संस्थळाच्या एकंदर नीतीनियमांचे पालन होत नसेल तर काटछाट होईलच. सदस्यांनी एकंदर "नेटीकेट्स" चे पालन करावे. नवनवीन लोकांना केवळ असहमतीबद्दल डिस्करेज करायचे असेल तर एकंदर संस्थळांची वाढ खुंटेल आणि त्याला डबक्याचे स्वरूप प्राप्त होईल.

माझा अनुभव असे सांगतो की ज्याची अभिव्यक्ती *विचारांच्या गांभीर्यापोटी* उपद्रवी/खट्याळ/कीसपाडू/अभद्र वगैरे होते त्यास मराठी विचारविश्वात सहिष्णुता उपभोगावयास मिळते. याउलट विषयातील रुची वा गांभीर्य ज्यास आपल्या अभिव्यक्तीतून सिध्द करता येत नाही आणि ज्याची अभिव्यक्ती *निव्वळ* उ/ख/की वगैरे होते त्यास भद्रलोकांत आदराचे स्थान दुष्प्राप्य होते. त्याच न्यायाने मराठी विचारविश्वातही ते होते. पण, उलट बाजूने असेही म्हणता येईल की पुष्कळ लोकांस अप्रिय होणे हे प्रतिभावानाचे लक्षणही मानले गेले आहे अन मूर्खाचेही.

त्यामुळे प्रत्येकाने आपापले स्थान व आपण कोण हे आपल्या वर्तनातून सिध्द करावे हे बरे. ते सिध्द करण्याहेतु प्रत्येक इच्छुकास संधीही देणे मग अर्थातच आवश्यक ठरते.

>>पुष्कळ लोकांस अप्रिय होणे हे प्रतिभावानाचे लक्षणही मानले गेले आहे अन मूर्खाचेही.<<
काही उदाहरणे द्या की.

आईनस्टाईनने सापेक्षतावादाचा सिध्दांत मांडला तेव्हा तो पुष्कळशा भौतिकशास्त्रज्ञांना अविश्वासार्ह वाटला होता.
पिकासोचं 'दम्वाजेल दाविन्यो' पाहून अनेक लोकांना धक्का बसला होता आणि कित्येक वर्षं ते पिकासोच्या स्टुडिओत पडून होतं.
जेम्स जॉईसची युलिसीस कादंबरी 'द लिटल रिव्ह्यू'मध्ये प्रकाशित होत होती. अश्लीलतेच्या आरोपांमुळे ते थांबवलं गेलं.

पुष्कळांस अप्रिय मूर्ख माणसांची उदाहरणे प्रत्येकाने आपापली ठरवावी. ;-)
ताज्या विकीलीक्सनुसार सध्या मी कदाचित फ्रेंच राष्ट्राध्यक्ष निकोला सार्कोझी यांचं नाव घेईन. काल कदाचित छोट्या बुशचं घेतलं असतं.

हा महत्वाचा (जरी नाजुक असला तरी....) विषय ज्येष्ठ सदस्या मेघना भुस्कुटे यानी वेळीच छेडल्याबद्दल त्यांच्या समयोचित भूमिकेचे स्वागत करता करता मीही इतकेच मत मांडतो की, या धाग्यातील विचार त्यानी मांडला आहे म्हणूनच उत्तर देत आहे.

गेले दोन दिवस मी येथील काही विषय तसेच "उपक्रम" या संस्थळावरील "अवचट' धाग्यावरील चर्चा वाचत आहे....आणि ज्या प्रकारे विषय आणि संबंधित शाखांचा कीस (नावासह....माझीही उपक्रमवर झालेली चेष्टा मी नोंद केली आहे....पण मी काहीच लिहिणार नाही...कारण एकतर मी उपक्रमचा सदस्य नाही....शिवाय चर्चेचा सूरही टिंगलटवाळीपलिकडे नव्हताच...) काढला गेला तो पाहता, 'पुस्तकविश्व' स्थापनेच्या मूळ हेतूलाच आघात पोहोचण्याची मला सार्थ भीती वाटली.

मी निर्विवादपणे मान्य करतो की, 'अवचट' चर्चेत मी अभय बंग मोठ्या प्रमाणात आणायला नको होते...पण आणले गेले ते एका भावनेच्या लाटेत....ती एक मर्यादा होती...जिचे मी पुढे कधीच उल्लंघन केले नाही....त्यामुळेच त्यानंतरच्या आलेल्या चर्चेत फक्त वाचनमात्र राहिलो.

पण आता असो...इनफ डिगिंग वर्क. मेघना म्हणते त्याप्रमाणे आपले मन, विचार आणि टंकणारी बोटे ही इथे "पुस्तकविश्वा"वर केवळ पुस्तकप्रेमासाठीच खर्ची पडोत. रक्त आटवून भिंतीवर टकराच मारायची हौस असेल तर जालावर अन्य संस्थळे आहेतच.

इन्द्रा

बापरे! काय चाललेय काय इथे? अशात वेळ मिळायची जरा वानवा झाल्याने इकडे फिरकणे होत नाहीये. आज खुद्द मेघनाकडून धोक्याची सूचना (आणि तीही पुस्तक सोबत न चिकटवलेले असताना) पाहून उत्सुकता जास्तच चाळवली म्हणून बघते तर हा प्रकार!

काय घडले आणि कसे घडले याची मला अजिबात कल्पना नाही पण पुस्तकविश्वातले पुस्तक गायब झाले तर नुसत्या विश्वात मी तशीही रहातेच आहे.. इथे येणे अजिबातच बंद होईल मग माझे हे निश्चित.

पुस्तकांच्या/लेखकांच्या संदर्भानेच जर चर्चा चालू राहिली तर त्यात भावनेच्या भरात जर दुसर्‍या पुस्तका/लेखकाचा विषय निघाला आणि तो फोफावला तर मलातरी त्याचे वावडे नाही.. किंबहुना त्याचा वेगळा धागा निर्माण करण्याच्या सत्कर्मी मदतनीसाची मदत खर्ची पडली तर हरकत नसावी असे माझे मत आहे. माझ्यामते धाग्यातून स्फुर्ती घेऊन त्याच धाग्यात नवा धागा निर्माण होणे ही विधायक गोष्ट आहे.. फक्त ती पुस्तकविश्वाच्या आत्म्याला धरून असली पाहिजे की झालं.

कुठल्याही पुस्तकप्रेमीचे किमान पुस्तकविश्वात तरी मानसिक खच्चीकरण होऊ नये असे प्रामाणिकपणे वाटते. मतमतांतरे असहमतीस सहमती दर्शवूनही पूर्णविरामित नाही पण स्वल्पविरामित जरूर करू शकतो आपण.

'पुस्तक' या आपल्या जीवलग विषयाला सोडून असलेले सर्व धागे इथून उडवले जावेत ही माझी मदतनीसाला विनंती आहे.

खरेच, मी पण ५/६ दिवसांची सुट्टी कोकणात मजेत घालवून कालच पुविवर परतलो. जे काही मधल्या काळात घडले ते पाहून धक्काच बसला. वाटले की पुविचे पण शाब्दिक युद्धस्थळ होतेय की काय. अर्थात असे काही होणार नाही याची काळजी पुविकर घेतीलच.

काही प्रतिक्रिया वाचून अगदी गंमत वाटते आहे. :D

दोन दिवस वेळेअभावी पुविवर नुसती चक्कर मारत होतो. पण जी कल्पना आली होती त्यावरून प्रकरण इतकं हातघाईवर येईल वाटलं नव्हतं ;)

असो. पुस्तकविश्वचं (उपक्रम, मिपा, मनोगत, मायबोली असे काहिहि न होता) पुस्तकविश्वच रहावं ह्या मताशी सहमत!

चांगल्या ग्रंथालयातही वर्ज्यावर्ज्यतेला अति महत्व न देता सर्व प्रकारची पुस्तके ठेवण्याची सोय असते.
इथले चांगले व्यवस्थापक अशा गोष्टींची काळजी घ्यायला समर्थ आहेत असे वाटते.
तेव्हा मतमतांतरे,वादविवाद यांचे वावडे नसावे.
सूचना करतो की वादविवाद व कीस काढणे (किंवा "भांडून भुस्कट" पाडणे) यासाठी वेगळा विभाग करावा व असली सगळी प्रकरणे तिकडे (वेळोवेळी) हलवावीत.
वाटल्यास एक धोरण म्हणून एखाद्या प्रसंगी बहुमताने तशी मागणी झाल्यास हे त्वरित करावे.

मग ज्याच्या त्याच्या आवड-निवडीप्रमाणे किंवा सहनशक्ती-हौशीप्रमाणे किंवा कोमल भावना-खुमखुमीप्रमाणे सदस्य तिकडे जाणे टाळतील किंवा येजा करतील.

याने ग्रंथालयशास्त्राच्या मूलतत्वांप्रमाणें (संदर्भः शि. रा. रंगनाथन) प्रत्येक सदस्याची आवड पुरवली जाईल.

- दिगम्भा

धोक्याची सूचना नक्की कोणत्या चर्चेमुळे धाग्यामुळे द्यावीशी वाटली आहे ते समजले नाही.

गेल्या दोन, तीन आठवड्यात मी पुस्तकविश्वावरचे नवे धागे बर्‍यापैकी वाचले आहेत. पुस्तके, लेखक आणि वाचक/ आस्वादक हे मुद्दे सोडून कुठलीच चर्चा झाल्याचे दिसले नाही.