ओळखा पाहू हा वेचा कोणत्या पुस्तकातील आहे ते... - ४८

हा वेचा देताना दिगम्भा यांनी जैत रे जैत वेच्यावेळी दिलेले निकष पाळण्याचा कसोशीने प्रयत्न केला आहे :)

आपण पुस्तक वाचतो व नंतर विसरूनही जातो, निदान बारीकसारीक तपशील तरी. तरीसुद्धा -
१. वेचा वाचल्यावर ज्याने ते पुस्तक वाचले आहे त्याला क्षणार्धात आठवण/बोध झाला पाहिजे
२. वेचा असा हवा की त्यात त्या कलाकृतीचे मर्म पकडले गेले पाहिजे
३. वेचा असा हवा की त्याच्या एकमेवाद्वितीय उतराकडे अप्रत्यक्ष का होईना त्याने निर्देश केला पाहिजे
४. ज्याने पुस्तक वाचलेले नाही त्यालासुद्धा त्यावरून विचारांती अंदाज बांधणे शक्य झाले पाहिजे
५. आणि इतके असूनही उत्तर सोपे व कोणीही ओळखावे असे असता कामा नये.]

संकेत पहिला : ही एक ऐतिहासिक कादंबरी आहे
संकेत दुसरा: प्रस्तुत लेखक त्यांच्या काळी चतुरस्त्र लेखन करीत असले तरी ऐतिहासिक कादंबर्‍या लिहिण्यात यांचा हातखंडा होता. (लेखक आहेत हरि नारायण आपटे)
संकेत तिसरा: वेचा अद्ययावत केला आहे. वाढवलेला शब्द ठळक केला आहे. त्यावरुन आता लक्षात यावे
शेवटचा संकेत : वर लेखकाचे नाव दिले आहे. आणि पुढील कथासारामुळे कादंबरी कळण्यास अडचण नसावी.:)

प्रस्तुत वेच्यात या कादंबरीतील महत्त्वाचा प्रसंग आलेला आहे. विजयनगर साम्राज्याचा र्‍हास संपूर्णपणे या कथानकाभोवती गुंफला आहे. एका मुसलमान स्त्री पायी रामराजाच्या पदरी असलेल्या दोन मुसलमान सरदारांची फितुरी विजयनगरच्या साम्राज्याचा र्‍हास होण्यास कारणीभूत ठरली अशी ही कथा आहे.

*** वेच्याचे उत्तर सर्वप्रथम श्रामो (श्रावण मोडक) आणि नंतर इंद्रराज यांनी ओळखले आहे .. दोघांचेही अभिनंदन :) ***

वेचा:
============================

रणमस्तखान आपल्या मातुश्रींच्या समक्ष प्रतिज्ञा करुन निघाला तो आपल्या जागी आला. त्याला एक प्रकारे फारच चेव आल्यासारखे झाले होते. त्या चेवाच्या भरात त्याच्या मनास असे वाटले की, आता आपण रामराजाकडे याच पावली जाऊन झालेली हकीकत सांगावी आणि यासंबंधाचा ताबडतोब बंदोबस्त झालाच पाहिजे असे बजावावे. म्हणजे तो आपली माणसे पाठवून त्या मुलीला लवकर इकडे आणवून सोडून देईल. आपण जरबीने दोन शब्द सांगितले असता काय होणार नाही? तरुण वय, अंगात जबर धमक, आणि विजापूरच्या बादशहाचे वकील- तेव्हा जे म्हणू त्याप्रमाणे रामराजाने केलेच पाहिजे आणि तो करीलही असा भरवसा आणि आपण आल्याबरोबर मुसलमानी राज्यातल्या एका स्त्रीला संकटातून सोडवून तिच्या अब्रूचे रक्षण केले असे यश मिळण्याचा प्रसंग ! इतक्या गोष्टी जमल्यावर आणखी काय पाहिजे? आणि त्यात आईची आज्ञा व तीवरुन आपण तिच्यापुढे केलेली प्रतिज्ञा. त्याने लागलीच आपल्या एका हुजर्‍यास बोलावून त्यास कलमदान व कागद आणण्यास सांगितले. ती सामग्री येताच स्वारीने भरभर त्या कागदावर चार ओळी लिहिल्या व त्याच हुजर्‍यास हुकूम केला की, "आताच्या आता विजयनगरास जाऊन हे पत्र पोहोचते करुन त्याचा जबाब घेऊन ये" पुन्हा त्याला काय वाटले, त्याने त्याला माघारी बोलावून सांगितले, "तुझा घोडा धड नसेल तर माझा एखादा घोडा घेऊन जा. पण थैली आता रामराजास जाऊन पोहोचली पाहिजे.
==============================