ओळखा पाहू हा वेचा कोणत्या पुस्तकातील आहे ते... - ५७

५६ वे कोड्याचे उत्तर जाहिर व्हायच्या आत हे कोडे घालतो आहे. कारण एकदा आठवडा सुरू झाला की टंकायला वेळ होईल की नाही सांगता येत नाही. ह्या घाईबद्दल क्षमस्व

===========
गांधीयुगात डोळ्यापुढे आकार घेत होते ते काय हे स्वराज्य? एका अज्ञात बिहारी लोककवीने स्वराज्याच्या मिरवणूकीचे वर्णन करताना म्हटले आहे:

स्वराज्याचा कलश हत्तीवरून
मिरवत आला
कलश धरून राजेंद्रबाबू बसले होते,
पुढे घोड्यावर स्वार होते जवाहरलाल.
आणि बापू?
बापू गर्दीत आमच्याबरोबर चालत होते!

बापू तनाने आणि मनाने सामान्यांच्या बरोबर चालत होते. राज्यकर्त्यांना असे कसे चालता येईल? ते चालणे गांधींबरोबरच संपले. बापूंच्याबरोबर लोक "चालो वाटे आम्हा तुझाची आधार' म्हणत चालत होते. त्याच्यासारखेच अर्धनग्न, देहधारणेपुरते खाणारे, त्यांना कळेल अशा भाषेत बोलणारे, त्यांच्या अन्ननिवार्‍याची चिंता करणारे, महाजनांपासून बहुजनांना दूर ठेवणार्‍या विचारसरणीऐवजी सगळ्यांना एकमेकांच्या आधाराने जगायला शिकवणारे सोपे अर्थशास्त्र सांगणारे, त्यांना व्यसनमुक्त करणारे, अंधारातल्या त्यांच्या आयाबहिणींना प्रकाशाचा आनंद देणारे बापूजी हाच त्यांचा आधार होता. गांधीबाबांचे स्वराज्य येईल तेदेखील सारी माणसे जोडीने चालतील असे वातावरण घेऊन येईल, अशी त्यांची कल्पना. आज जीवनातली चांगली मुल्ये टिकवून जगणार्‍याना निराधार वाटू लागले आहे. गांधीयुगातील सगळी माणसे काही मोठी धर्मराजासारखी नव्हती. परंतू 'सत्याला वाली असतो' असली श्रद्धा टिकवणारे वातावरण होते. सार्‍या मानवी संस्कृतीची धडपड आपल्यातले प्राणीपण मर्यादित ठेवण्याची आहे. कायद्याने संयम लादले जातात. पण लादलेल्या कुठल्याही गोष्टीचे ओझे होते. पशूला आवेग आवरता येत नाही; माणसाला काहि मर्यादेपर्यंत येतो. बैल कुठेही मूत्रविसर्जन करतो. माणूस आडोसा शोधतो. आरोग्याच्या नियमांचे स्मरण करतो. स्वराज्याच्या सत्ताधीशांना स्वार्थाचा आवेग आवरता येईनासा झाला आहे. आणि 'राजा कालस्य कारणम्' ह्या न्यायाने प्रजाही तशीच होत चालली आहे. "मी आणि "माझे" यापलीकडे दृष्टी जाऊ शकतच नाही!

========

उत्तर व्यनीने कळवावे.

बरोबर उत्तर देणार्‍याने शक्य असल्यास ह्याच पुस्तकाचा अजून एक उतारा दिल्यास ह्या पुस्तकातील अत्यंत सुंदर विचार सर्वांसमोर येतील व त्यातून संकेतही मिळतील

संकेतः
त्यानंतरही गरज पडल्यास (जी पडणार नाहीच) मंगळवारी संकेत मिळतील
१. हे पुस्तक लेखकाच्या विविध विषयांवरील उत्तमोत्तम लेखांचे संकलन आहे.
२. लेखक ज्या प्रकारच्या लेखनासाठी (सामान्यतः) ओळखला जातो त्याहून वेगळ्या प्रकृतीचे लेखन ह्या पुस्तकात आहे
३. <गरज पडल्यास>

विजेता
१. श्री. इंद्रराज पवार <कोणत्याही संकेताविना पहिल्याच प्रयत्नात योग्य लेखक व दुसर्‍या प्रयत्नात योग्य पुस्तकही ओळखले आहे>

२. श्री. नंदन <कोणत्याही संकेताविना पहिल्याच प्रयत्नात योग्य लेखक व योग्य पुस्तकही ओळखले आहे>

३. ३_१४ अदिती <संकेत देताच पहिल्या प्रयत्नात योग्य पुस्तक ओळखले आहे>

४. श्री. मनिष <संकेत देताच पहिल्या प्रयत्नात योग्य लेखक व दुसर्‍या प्रयत्नात पुस्तक ओळखले आहे>

५. रोचीन <संकेत देताच पहिल्या प्रयत्नात योग्य लेखक व दुसर्‍या प्रयत्नात योग्य पुस्तक ओळखले आहे>

सर्व विजेत्यांचे अभिनंदन

पुस्तकः
प्रख्यात लेखक व महाराष्ट्राचे लाडके व्यक्तीमत्त्व पु. ल. देशपांडे यांचे वैचारिक अंगाने जाणारे गंभीर लेखनही तितकेच ताकदीचे आहे याची साक्ष पटवणारे हे संकलन "एक शून्य मी"

या पुस्तकात गांधीजीच नाही तर, मराठी माणसाच्या नजरेतून मराठी माणूस, अत्रे: टाळ्या व हशा अश्या लेखांपासून लडाखचे अतिशय जिवंत प्रवासवर्णन, एक शुन्य मी हा अतिशय मनोज्ञ लेख आहेत. सर्वांनी जरूर वाचावे असे हे पुस्तक!

यात सहभागी झालेल्यांचे अनेक आभार. विजेत्यांचे पुन्हा एकदा अभिनंदन!