शब्दावरून पुस्तक ओळखा - १

नंदन, एक नवीनच योजना सुरु केली आहे तुम्ही.

पूर्ण लक्षात आल्यावर यात उडी घेईनच. पण नक्कीच उत्कंठा निर्माण करणारी ही एक वेगळी कन्सेप्ट आहे.
शब्द गेस नाही करता आला :(

तरी पण असर किंवा फज्र पैकी एक असावेसे वाटते आहे.

संकल्पना अवघड आहे. अधिक खुलाश्याची गरज आहे किंवा संकेताची गरज आहे.

संकल्पना अवघड आहे. अधिक खुलाश्याची गरज आहे किंवा संकेताची गरज आहे.

--- ठीक, पहिला संकेत दिला आहे. तो अपुरा वाटल्यास उद्या दुसरा संकेत (लेखकाचं नाव किंवा कथेची पार्श्वभूमी) देईन.

विकेट गेली. फज्जर हा शब्द अतपरिचयात धाटणीचा ठरला माझ्यासाठी तरी. माझ्या परिचयातील अनेक मु्स्लीमांसोबत बोलताना हा शब्द येऊन गेला आहेच, शिवाय वाचनातही येऊन गेला. उगाच बनगरवाडी आठवून गेली, पण कळलं की ते पुस्तक नव्हे हे. आता फज्जर असल्याने श्रीदांचे किंवा महादेव मोऱ्यांचे काही आहे का हे पहावे लागेल. पण एकूण अवघडच दिसतंय...

विरोपाने उत्तर पाठवले आहे. :)

आधीच एका परिच्छेदावरून पुस्तक ओळखताना नाकात दम यायचा.. हे एका शब्दावरून ओळखण तर मलातरी फारच कठीण जाईल (अशक्य आहे म्हणायचं नाहीये म्हणून कठीण म्हणतोय :) )
सगळ्यांना शुभेच्छा!

आम्ही या स्पर्धेत भाग घेणे म्हणजे मकरंद साळसकरने (सलग दोन वर्षे भोकरवाडी किंग्ज इलेव्हनचा क्याप्टन) भारतातर्फे खेळणे.
त्यापेक्षा आम्ही बाउंडरीवर बसून सचिन-सहवागची ब्याटिंग बघतो. पाणी वगैरे लागले तर सांगा. :)

पुस्तककोड्यासाठी ही नवीनतम कल्पना ठरू शकेल....मात्र मेंदूला झिणझिण्या आणण्यासारखा हा प्रकार आहे हे निश्चित. "फज्जर" हा शब्द तर इथे कोल्हापुरात फारच परिचित असा आहे. सहज बोलताना एखादा ईसाभाई वैतागून बोलून जातो, "फटा मूं दिखाया फज्जराफज्जर? अबी बोंबल्या मेरा काम !" [सकाळीसकाळी मोडकं तोंड दाखविलंस? आता बोंबलत गेलं माझं काम !"]

व्यवहारी बोलीत "धुअर, असर, ईशा" यांचा वापर 'फज्जर' आणि 'मघरिब' यांच्या तुलनेत अत्यल्प (वा जवळजवळ नाहीच) होतो. 'मघरिब' हा सरसकट रात्रीची वेळ दाखविण्यासाठी केला जातो. उदा. "देखो जी, मघरिब हुई सलमा अभी भी घर आयी नही, क्या करेंगे अब इस छोरी का?"

मराठी साहित्यात अशी मुस्लिम नामे वापरली गेली ती श्री.दा.पानवलकर, महादेव मोरे, व्यंकटेश माडगूळकर आणि अलिकडील राजन गवस यांच्याकडून त्या त्या साहित्य प्रकारात. आता इथे श्री.नंदन प्रेमळ धमकी देतात की, "संकेत देण्याची गरज भासू नये इतकी ती गोष्ट सर्वपरिचित आहे..." ~~ तेव्हा इतकी सर्वपरिचित असेल तर ती श्री.दां.चीच असण्याची दाट शक्यता आहे....पण या क्षणाला त्यांच्या ज्या काही कथा नजरेसमोर येत आहेत तीत 'फज्जर' ला जागा नाही. त्यामुळे पुढील संकेताची वाट पाहतो.

इन्द्रा

प्रथम कोड्याची रचना थोडी चुकीचीच झाली हे कबूल करतो. ह्या शब्दाचा अर्थ मी जेव्हा प्रथम वाचला तेव्हा तो शब्द केवळ मला अपेक्षित असणार्‍या कथेतच आला असावा अशी मी (चुकीची) समजूत करून घेतली. पण आता श्रामो आणि इंद्रा यांच्या प्रतिक्रिया वाचून त्याचा वापर मराठीत अन्यत्रही झाला आहे याची खात्री पटली. तेव्हा अजून एक संकेत वर देतो आहे.

मराठी भाषक मुसलमान समाज म्हणजेच कोकणातली सासुरवाडी असावी. पण कुणाची हा एक प्रश्नच. अर्थात विनोदी कथा म्हणजेच पु.ल. आणि त्यांची सासुरवाडी म्हणजेच सुनिताबाईंचे माहेर हे कोकणातलेच. लेखक तर पु.ल.च असावेत.

".....अर्थात विनोदी कथा म्हणजेच पु.ल. आणि त्यांची सासुरवाडी म्हणजेच सुनिताबाईंचे माहेर हे कोकणातलेच....

~ असे असणार नाही. कारण श्री.नंदन यानी 'कथा' या प्रकारात 'फज्जर' शब्द वापरला आहे असे लिहिले आहे, आणि पु.ल.देशपांडे यांच्या विपुल आणि विविध साहित्यात "कथा' हा प्रकार येत नाही....जरी त्यांची सासुरवाडी कोकणातील असली तरी.

जयवंत दळवींच्या 'सारे प्रवासी घडीचे' मध्ये इब्राहिम नामक एका खाटक्याचे पात्र आहे....त्याच्या तोंडी असे काही उदगार आहेत का हे पाहण्यासाठी पुस्तकाला हात घातला, त्यावेळी लक्षात आले की 'अरेच्या ती तर छोटेखानी कादंबरी आहे..' परत थांबलोय.

इन्द्रा

ठीक आहे...... ज्या अर्थी तुम्ही त्यासाठी "प्रसिद्ध" अभिनाम वापरले आहे, त्या अर्थी ती कथा "तीच" असणार. [व्य.नि. त कथेचे नाव दिले आहे.]

इन्द्रा

हुश्श्श !!!!! ओळखली पण, घाम फोडला नंदनच्या 'फज्जर' ने !

इन्द्रा