दुर्गा भागवत

दुर्गा भागवत (जन्म : १० फेब्रुवारी १९१०, इंदूर; मृत्यू : ७ मे २००२, मुंबई) या मराठी लेखिका व संशोधक होत्या; त्यांचे जन्मनाव दुर्गा नारायण भागवत. लोकसाहित्य, बालसाहित्य, बौद्धसाहित्य, कथा, चरित्र, ललित, संशोधनपर, समीक्षात्मक आणि वैचारिक अशा विविध प्रकारांत त्यांनी विपुल लेखन केले; संस्कृत, पाली व इंग्रजी भाषांतही त्यांचे लेखन आहे. मुंबईच्या सेंट झेवियर्स महाविद्यालयातून त्या १९३२ मध्ये बी.ए. आणि १९३५ मध्ये एम.ए. झाल्या; भारताच्या आद्य स्त्री-शास्त्रज्ञ कमला सोहोनी या त्यांच्या भगिनी होत्या. 'ऋतुचक्र', 'पैस', 'डूब', 'व्यासपर्व', 'रूपरंग', 'भावमुद्रा' ही त्यांची गाजलेली पुस्तके असून 'पैस'साठी त्यांना १९७१ चा साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला. 'जातककथा', बाणभट्टाची 'कादंबरी' यांचे अनुवाद, थोरोच्या पुस्तकाचा 'वॉल्डनकाठी विचारविहार' हा अनुवाद आणि 'लोककथामाला' हे त्यांचे महत्त्वाचे कार्य आहे. १९७५ साली कऱ्हाड येथे झालेल्या ५१व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद त्यांनी भूषवले आणि आणीबाणीला केलेल्या स्पष्ट विरोधासाठी त्या विशेष ओळखल्या जातात.