ज्योतिबा फुले

जोतीराव गोविंदराव फुले ऊर्फ महात्मा फुले (११ एप्रिल १८२७ – २८ नोव्हेंबर १८९०) हे महाराष्ट्रातील सामाजिक कार्यकर्ते, विचारवंत, जातिविरोधी समाजसुधारक आणि लेखक होते. अस्पृश्यता आणि जातिव्यवस्थेचे निर्मूलन तसेच स्त्रिया व मागास जातींतील लोकांचे शिक्षण यांसाठी त्यांनी कार्य केले. पत्नी सावित्रीबाई फुले यांच्यासह ते भारतातील स्त्रीशिक्षणाचे प्रणेते मानले जातात. १८४८ मध्ये त्यांनी पुण्यात भिडेवाडा येथे मुलींसाठी पहिली शाळा सुरू केली. खालच्या समजल्या जाणाऱ्या जातींना समान हक्क मिळवून देण्यासाठी त्यांनी सत्यशोधक समाजाची स्थापना केली. 'शेतकऱ्याचा आसूड' या पुस्तकातून त्यांनी महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांची दुर्दशा मांडली; 'तृतीय रत्न' हे नाटकही त्यांनी लिहिले. १८८८ मध्ये त्यांना 'महात्मा' ही उपाधी देण्यात आली.